پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
نام ایران در قطعنامه جدیدی كه می تواند قطعنامه تاریخی اولیه برای برقراری آتش بس در سوریه پس از ٦ سال جنگ باشد به مذاق بسیاری از رقبای منطقه ای ایران خوش نخواهد آمد. درج نام ایران و اشاره به نشستی كه ابتكار آن كار ایران بود در این قطعنامه در حقیقت گویای همان تغییر بنیادین در نگاه شورای امنیت به ایران است؛ تغییر بنیادینی كه به حضور ایران و نقش مثبت این كشور در حل و فصل بحران های منطقه ای رسمیت می دهد.
 
به گزارش انتخاب، روزنامه «اعتماد» آورده است: دسامبر و ژانویه پرخبر برای سوریه. از نشست سه جانبه ایران، ترکیه و روسیه در مسکو تا نشست های دوجانبه روسیه و امریکا در آنکارا. از برقراری آتش بس سراسری در سوریه تا قطعنامه پیشنهادی روسیه روی میز شورای امنیت. از سفر ولید معلم وزیر امور خارجه سوریه به همراه سرلشکر علی مملوک، رییس نهاد امنیت ملی این کشور به تهران تا بسترسازی برای برگزاری نشست دولت و معارضه در پایتخت قزاقستان.
 
تحولات سوریه در فاصله دو رخداد آزادسازی حلب و آغاز به کار دولت دونالد ترامپ سرعت گرفته است. در ساعاتی که نماینده روسیه در شورای امنیت سازمان ملل برای به تصویب رسیدن پیش نویس قطعنامه آتش بس در سوریه در دالان های منتهی به صحن شورا در حال رایزنی بود، ولید معلم به عنوان نماینده کشورش در قالب سفری یک روزه و از پیش اعلام نشده به تهران آمد تا ادامه حیات مثلث ایران، روسیه و ترکیه برای حل بحران در سوریه را به تصویر بکشد.
 
دیدار با وزیر امور خارجه و رئیس جمهور در زمره برنامه های ولید معلم گزارش شده بود و سرلشکر علی مملوک، رئیس نهاد امنیت ملی سوریه بعد از ظهر روز گذشته با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار کرد؛ دیدارهای سیاسی و امنیتی برای بازگویی آخرین تحولات در پرونده سوریه، بررسی آخرین تحولات امنیتی و سیاسی رخ داده در فرآیند همکاری مشترک دو کشور در مبارزه با تروریسم تکفیری، تبادل نظر پیرامون اقدامات و ابتکارات سیاسی مشترک برای حفظ آتش بس و ایجاد زمینه برای آغاز گفت وگوهای سوری - سوری و اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از بازسازی توان عملیاتی و روحی گروه های تروریستی پس از شکست در حلب.
 
ولید معلم که ساعت ١٣ به وقت ایران وارد تهران شده بود از ساعت ١٤ در وزارت امور خارجه مهمان محمدجواد ظریف بود و سه دور مذاکرات خصوصی میان هیات ایرانی و سوری صورت گرفت. چگونگی تلاش برای رسیدن به آتش بس پایدار در سوریه، کمک های انسانی به این کشور، مبارزه با گروه های تروریستی و ابتکارات سیاسی موجود و مطرح در زمره سوژه هایی بودند که در رایزنی های دو وزیر مورد بحث و بررسی قرار گرفتند.

حفظ اقتدار نظامی دولت سوریه ضامن آتش بس است  
عصر روز گذشته، سرلشکر علی مملوک مشاور امنیت ملی رئیس جمهور سوریه و ولید المعلم، وزیر امور خارجه این کشور با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و هماهنگ کننده اقدامات سیاسی، امنیتی و دفاعی ایران با سوریه و روسیه دیدار کردند. شمخانی در این دیدار با یادآوری تلاش های گسترده و فداکاری مردم، دولت و ارتش سوریه طی سال های مبارزه با فتنه تروریسم در این کشور گفت: سوریه در جنگ جهانی تروریسم علیه این کشور پیروز شده است.
 
وی بازگشت گروه های مسلح به میز مذاکره و پذیرش شروط آتش بس دولت را حاصل دستاوردها و پیروزی های میدانی به ویژه آزادسازی شهر راهبردی حلب دانست و افزود: با توجه به سوابق بدعهدی و نقض آتش بس در گذشته از سوی این گروه ها تنها ضمانت پایبندی مسلحین به توافقات، حفظ اقتدار نظامی و تسلط بر تحرکات و فعالیت های آنان است. هر مسیر سیاسی و گفت وگویی که منجر به تضعیف حاکمیت دولت فراگیر و قانونی این کشور بر تمام سرزمین سوریه شود یا بخواهد بخشی از سرزمین سوریه را در اختیار گروه های تروریستی یا اشغال نظامی خارجی قرار دهد برخلاف منافع مردم و تهدیدی برای کشورهای منطقه و محکوم به شکست خواهد بود.
 
شمخانی آزادی حلب را نقطه عطفی در تحولات سیاسی - نظامی سوریه و معادلات قدرت در منطقه عنوان و تصریح کرد: جنگ با تروریست های داعش و جبهه النصره در سوریه ادامه خواهد داشت و گروه های مسلحی که از جبهه تروریسم پیروی نمی کنند باید از فرصت آتش بس استفاده کرده و به میز مذاکره با دولت قانونی سوریه بازگردند. تنها مسیری که می تواند آرامش و امنیت را به سوریه بازگرداند مبارزه بی امان با تروریسم و تمرکز بر گفت وگوهای سوری - سوری برای دستیابی به توافقی ملی برای برگزاری انتخاباتی فراگیر است. اگر طرف های مقابل به پشتیبانی های مالی، فنی و تسلیحاتی از عناصر تروریستی خاتمه دهند، طی زمان کوتاهی آرامش به منطقه و به تبع آن کشورهای اروپایی نیز بازخواهد گشت و به جای سیل آوارگان، خشونت و تخریب میراث جهانی، شاهد استقرار امنیت و دستیابی به آرمان محو کامل تروریسم خواهیم بود.
 
ایران از برقراری آتش بس در سوریه استقبال می کند  
رئیس جمهور روز شنبه در دیدار با «ولید معلم» وزیر امور خارجه سوریه، با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران از برقراری آتش بس در سوریه استقبال می کند، تاکید کرد: باید مراقب بود تا در دوران آتش بس فرصتی برای تقویت تروریست ها به وجود نیاید. حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی با تبریک موفقیت ها و پیروزی های دولت، ارتش و مردم مقاوم سوریه در مبارزه با تروریسم به ویژه در حلب، گفت: پیروزی حلب این پیام را برای تروریست ها به همراه داشت که در راه غلطی که با جنایت و خونریزی انتخاب کرده اند، هرگز موفق نخواهند بود.
 
رئیس جمهور با بیان اینکه امروز پس از پیروزی حلب شرایط خوبی برای انجام اقدامات میدانی علیه تروریست ها و فعالیت های سیاسی برای بازگرداندن ثبات و امنیت به سوریه فراهم شده است، اظهار امیدواری کرد: اقدامات آتی برای حل بحران سوریه و مذاکرات صلح، منجر به حاکمیت دمشق بر کل سوریه، ایجاد امنیت برای مردم سوریه و حفظ تمامیت ارضی این کشور شود.
 
دکتر روحانی خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران در میدان مقاومت و عرصه های مختلف سیاسی همواره در کنار ملت سوریه بوده و در آینده نیز به این حمایت خود ادامه می دهد و مطمئن هستیم در نهایت ملت سوریه پیروز و موفق خواهد بود.
 
رئیس جمهور با تاکید بر اینکه محور مذاکرات صلح باید حاکمیت دمشق بر سوریه و بازگرداندن ثبات و امنیت پایدار به این کشور باشد، اظهار کرد: ایران، روسیه و سوریه با اتحاد و هماهنگی در اقدامات و برنامه ریزی های آینده می توانند در این راستا موفق باشند. دکتر روحانی همچنین اظهار امیدواری کرد: دستاورد اجلاس آتی در آستانه قزاقستان، رسیدن به راه حلی برای برقراری صلح پایدار در سوریه باشد.
 
تقدیر از حمایت های ایران  
«ولید معلم»، وزیر امور خارجه سوریه نیز در این دیدار ضمن ابلاغ قدردانی و درود های «بشار اسد» رییس جمهوری این کشور به دولت و ملت ایران، گفت: هیچ شکی نداریم که حمایت های همه جانبه جمهوری اسلامی ایران تاثیر بسزایی در تقویت روحیه مقاومت ملت سوریه در برابر تروریست ها داشته و خواهد داشت. وزیر امور خارجه سوریه با تقدیر از تلاش ها و حمایت های ایران و روسیه از دولت و ملت سوریه در مسیر مبارزه با تروریسم، بر ضرورت هماهنگی و همکاری بیشتر سه کشور در این راستا تاکید کرد. ولید معلم جمهوری اسلامی ایران را دارای نقش و جایگاهی با اهمیت در منطقه دانست و خواستار توسعه و تقویت مناسبات و حمایت های تهران از دمشق شد.
 
امیدها به سومین و آخرین آتش بس در ٢٠١٦  
پرونده سوریه در ٥ سال و نیم گذشته داستان نام آشنایی برای شورای امنیت بوده است. صحن این شورا به صحنه ای برای جدال های بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای با استفاده از حق وتو نیز بدل شده است. گاه روسیه قطعنامه ای را که به مذاق این کشور خوش نیامده وتو کرده است و گاه دیگر بازیگران دست در دست هم مانع از پیشبرد اهداف مسکو در سوریه با استفاده از کارت شورای امنیت شده اند. بر زبان آوردن لفظ برقراری آتش بس در سوریه یک حرکت است که اتفاقا ساده ترین آنها در این شطرنج با چند بازیگر است و تداوم این آتش بس و اجرای بند به بند توافق های صورت گرفته مساله دیگر و البته گام دشوارتر.
 
به اذعان اکثریت تحلیلگران مسائل منطقه، آنچه می تواند حیات این آتش بس را تضمین کند، پشتیبانی تمام بازیگران دخیل در این پرونده از آن است. این آتش بس باید به سرمایه ای برای تمام بازیگران بدل شود که از دست رفتن آن برابر باشد با باخت همه و تداوم آن مساوی باشد با برد همه. روس ها با درک این مساله هرچند که پایه های آتش بس را در نشست سه جانبه مسکو گذاشتند و دیوارهای آن را در نشست های دو جانبه در آنکارا بالا بردند اما برای ایمن سازی آن به تایید شورای امنیت نیاز دارند. روز جمعه قرار بود در نشست شورای امنیت قطعنامه ای برای تایید آتش بس سراسری در سوریه به تصویب برسد که پس از نیم ساعت جدال پشت درهای بسته ره به جایی نبرد و جلسه به روز شنبه موکول شد. در حالی که ویتالی چورکین تمام تلاش خود را به کار گرفته بود تا این قطعنامه به تصویب برسد اما برخی از اعضای شورای امنیت درخواست تغییراتی در متن پیش نویس را ارایه کردند که روسیه می گوید این تغییرات را اعمال کرده است.
 
جزئیات نظارت بر آتش بس و ارسال کمک ها و نقش سازمان ملل در حفظ و توسعه این آتش بس مسائلی بود که محل اختلاف های جزئی میان روسیه و دیگر اعضای شورای امنیت بود. در حالی که برخی دیپلمات های اروپایی گفته اند ملاحظاتی نسبت به این پیش نویس دارند اما ویتالی چورکین می گوید که متن این پیش نویس بر اساس مذاکرات با مخالفان و ملاحظات دیگر تدوین شده و در اصل قابل قبول تمام اعضا است.
 
آتش بسی که این بار روسیه مبتکر آن شده، در حقیقت سومین آتش بسی است که در سال ٢٠١٦ میلادی برای برقراری آرامش نسبی در سوریه مطرح می شود. خبرنگار الجزیره که به پیش نویس این متن دست یافته است در این باره می نویسد: بر اساس این سند، اپوزیسیون مسلح باید هیات مستقلی را تا ١٦ ژانویه ٢٠١٧ تشکیل دهد و در نشست برنامه ریزی شده مذاکرات صلح با نمایندگان دولت که در ٢٣ ژانویه در قزاقستان برگزار می شود نیز شرکت کند. هیات نمایندگی دولت سوریه نیز باید در نشست های مشترک با اپوزیسیون که از ١٥ ژانویه در آستانه برگزار خواهد شد، شرکت کند.
 
بر اساس سندی که الجزیره می گوید رؤیت کرده است، سازمان ملل نیز در این رایزنی های در آستانه شرکت خواهد کرد. در حالی که در این سند تفاوتی در تاریخ حضور دو هیات در آستانه به چشم می خورد هنوز مشخص نیست که دلیل این تفاوت چیست. در میانه بحث ها درباره چند و چون جزییات این قطعنامه و سندهای الحاقی، دولت سوریه می گوید که این توافق آتش بس گروه های داعش و النصره و شاخه های وابسته به آن را شامل نمی شود. با این همه برخی از منابع شورشیان می گویند که در این توافق جبهه تح الشام که پیش از این با نام النصره خوانده می شد نیز مشمول آتش بس قرار گرفته است.
 
سخنگوی فتح الشام از این توافق آتش بس و از اینکه در آن اشاره ای به نام بشار اسد نشده نیز انتقاد کرده است. این گروه همچنین ادعا کرده که در نتیجه این آتش بس رژیمی جنایتکار در سوریه به روی کار می آید. بر اساس اخبار منتشر شده، احرار الشام که گروه اپوزیسیون دیگری است که می گوید این توافق آتش بس را امضا نکرده است. در حالی که برخی رسانه های غربی از معدود و محدود بودن بازیگران درگیر در این آتش بس گلایه می کنند روسیه می گوید که آمریکا پس از ٢٠ ژانویه و روی کار آمدن دونالد ترامپ می تواند به این روند بپیوندد و همچنین خواستار حضور عربستان، قطر، عراق، اردن و مصر هم در ادامه روند مذاکرات سیاسی شده است.
 
در حالی که از آتش بس سراسری در سوریه ٧٢ ساعت می گذرد برخی گروه های شورشی ادعا می کنند که دولت سوریه به بمباران برخی مناطق در حومه دمشق ادامه می دهد. اقدامی که شورشیان می گویند می تواند حیات آتش بس را تحت الشعاع قرار دهد اما دیدبان های مستقل از داخل سوریه خبر می دهند که آتش بس در بخش اعظمی از سوریه برقرار مانده است و این نشانه خوبی در مقایسه با دفعات پیشین است.
 
جزئیات یک قطعنامه سرنوشت ساز  
پایه های آتش بس در سوریه در نشست سه جانبه روسیه، ایران و ترکیه در مسکو در تاریخ ٢٠ دسامبر گذاشته شد. در قطعنامه ای که روز گذشته در چارچوب تایید آتش بس و حمایت از آن منتشر شد نیز به این توافق برای برقراری آتش بس در نتیجه میوه آن نشست اشاره شد. نقشه راهی که سه بازیگر تاثیرگذار در سوریه در مسکو بر سر آن توافق کردند به گونه ای پیش رفت که تکه های بعدی این پازل نیز مرتب و در سریع ترین زمان ممکن در کنار هم قرار گرفت تا به قطعنامه ای برسد که روی میز شورای امنیت مورد تایید تمام بازیگران دخیل در سوریه قرار بگیرد.
 
به گزارش «اعتماد»، در بخشی از این قطعنامه به قطعنامه های ٢٢٥٤ و ٢٢٦٨ مصوب ٢٠١٥ و ٢٠١٦ هم اشاره شده و مفاد آنها مورد لحاظ قرار گرفته است. در ادامه این قطعنامه، اعضا بر تعهد به حفظ استقلال، تمامیت ارضی، اتحاد و انسجام ملی جمهوری عربی سوریه تاکید کرده اند. در ادامه به بیانیه
 
سه جانبه وزرای امور خارجه ایران، روسیه و ترکیه در ٢٠ دسامبر ٢٠١٦ در نشست مسکو هم اشاره شده و مفاد آن مورد تایید و لحاظ قرار گرفته است. در بند دیگری به میانجی گری روسیه و ترکیه برای برقراری موفق آتش بس در جمهوری عربی سوریه اشاره شده است. همچنین در بند دیگری از این قطعنامه از تمام طرف های درگیر در سوریه خواسته شده است که امکان دسترسی سریع، امن و بدون مانع سوری ها به کمک های انسان دوستانه داده شود. در بند دیگر تاکید شده است که تنها راهکار پایدار برای بحران فعلی در جمهوری عربی سوریه پیشبرد مذاکرات سیاسی سوری - سوری بر پایه دستاوردهای نشست ژنو مورخ ٣٠ ژوئن ٢٠١٢١ است؛ دستاوردهایی که در قطعنامه های ٢١١٨ و ٢٢٥٤ و ٢٢٦٨ هم مورد اشاره و تایید قرار گرفته اند. (براساس توافق ژنو که مورد تایید کشورهای درگیر در پرونده سوریه است، دولت انتقالی باید هرچه سریع تر شکل بگیرد و به انتخاباتی منتهی شود که مردم سوریه در آن سرنوشت کشور را تعیین کنند.)
 
در این قطعنامه همچنین از سندی که نشان دهنده میانجی گری روسیه و ترکیه در مساله سوریه است و در تاریخ ٢٩ دسامبر ٢٠١٦ میان دو کشور امضا شده نیز حمایت می شود. همچنین از تمام گروه های درگیر در سوریه و همچنین میانجی گرها (روسیه و ترکیه) خواسته شده که به تمام تعهدهای مندرج در اسناد به توافق و تصویب رسیده عمل کنند و در مسیر اجرای کامل آنها برآیند. نشست آستانه نیز به عنوان محلی برای دیدار و رایزنی های دولت و معارضه سوریه مورد اشاره این قطعنامه قرار گرفته است و از این نشست با عنوان گام مهمی در شکل دهی بخشی از پروسه سیاسی در سوریه که توسط سازمان ملل نیز تسهیل می شود، یاد شده است. در حالی که برخی منابع می گویند روسیه با این آتش بس، قطعنامه و طرح برقراری مذاکرات در آستانه، مدیریت مذاکرات را در دست گرفته است اما چورکین در این باره می گوید: هیچگونه رقابتی میان مذاکرات در آستانه و مذاکرات به رهبری استفان دی میستورا در ژنو که میان دولت و معارضه برگزار خواهد شد، وجود ندارد.
 
در شش سال گذشته قرار گرفتن روسیه و کشورهای غربی دارای حق وتو مانند امریکا، فرانسه و انگلیس در دو سوی جبهه درگیری در سوریه عملا کارایی شورای امنیت برای پایان دادن به بحران در سوریه را زیر سوال برده است. با این همه ترکیه و روسیه امیدوار هستند که با توجه به اینکه هر کدام نماینده یک جریان متفاوت در این پرونده هستند بتوانند این بار این آتش بس را به سرانجام مقصود برسانند. در شرایطی که این بار این قطعنامه بتواند از سد وتوهای سیاسی عبور کند می توان به بهبود اوضاع در کشوری که جنگ شش ساله از آن ویرانه ای ساخته امیدوار بود. براساس آمارهای موجود تاکنون ٢٥٠ هزار نفر در این جنگ کشته شده اند و بیش از ١٣ و نیم میلیون نفر در این کشور به کمک های فوری نیاز دارند.
 
نام ایران در قطعنامه، نماد تغییر بنیادین در نگاه شورای امنیت  
نام ایران در قطعنامه جدیدی که می تواند قطعنامه تاریخی اولیه برای برقراری آتش بس در سوریه پس از ٦ سال جنگ باشد به مذاق بسیاری از رقبای منطقه ای ایران خوش نخواهد آمد. درج نام ایران و اشاره به نشستی که ابتکار آن کار ایران بود در این قطعنامه در حقیقت گویای همان تغییر بنیادین در نگاه شورای امنیت به ایران است؛ تغییر بنیادینی که به حضور ایران و نقش مثبت این کشور در حل و فصل بحران های منطقه ای رسمیت می دهد. رسمیتی که در قطعنامه ٢٢٣١ مصوب سال ٢٠١٥ پس از حصول برجام نیز به آن اشاره شده بود و در همان قطعنامه این شورا وعده تغییر نگاه بنیادین به نقش و جایگاه ایران را داده بود.
 
در حالی که برخی بازیگران منطقه ای مانند عربستان سعودی تمام تلاش خود را جزم می کنند تا اثرات برجام بر نقش منطقه ای ایران را کاهش دهند، ایران در متن قطعنامه های متفاوت به بازیگر تاثیرگذار بدل شده است. به همان اندازه که تا پیش از برجام، رقبای منطقه ای ایران و رژیم هایی که در رابطه خصم آمیز با تهران بوده اند تلاش می کردند بازیگر بودن ایران در منطقه را با رنگ و بوی منفی لعاب ببخشند. اکنون بازیگری ایران در منطقه به رسمیت شناخته شده و حتی در قطعنامه شورای امنیت هم به بیانیه سه جانبه ای که امضای وزیر امور خارجه ایران را دارد اشاره می شود.